Terug naar de woordenlijst

Joseph Murray
Dr. Murray voerde in 1954 de eerste succesvolle orgaantransplantatie uit. De patiënt ontving een nier van zijn gezonde tweelingbroer. Daar het om een eeneiige tweeling ging, was er volledige overeenkomst van weefselkenmerken, er vond dan ook geen afstoting plaats. In 1962 voerde hij de eerste succesvolle niertransplantatie uit met een niet-verwante donor. In 1990 werd Murray beloond met de Nobelprijs voor geneeskunde.

Klonen, Kloneren
Klonen wordt al eeuwen gedaan bij planten. Het gaat dan om planten of gewassen die vermeerderd worden door het stekken, enten of oculeren. Ook het planten van bollen of knollen, zoals bij de aardappel is te beschouwen als het klonen van een gewas.
Een relatief recente ontwikkeling is het klonen van zoogdieren. Het doelbewust splitsen van een embryo in twee of meer delen die elk uitgroeien tot een volwaardig organisme wordt klassiek klonen genoemd. De grondlegger van deze techniek is de Duitse embryoloog en Nobelprijswinnaar Hans Spemann. Al in 1938 opperde hij de mogelijkheid van het overbrengen van een celkern van een volwassen organisme naar een andere cel. Deze techniek werd later gebruikt bij het modern klonen door middel van kerntransplantatie. Daarbij wordt de kern van een cel van de genetische moeder ingebracht in een eicel, die vervolgens wordt ingebracht in de baarmoeder van een draagmoeder. Op deze manier is de voortplanting via geslachtscellen omzeild. Al het erfelijke materiaal van de kloon is afkomstig van één ouder. In 1996 kwam het bekende kloon-schaap Dolly ter wereld, dat door middel van kerntransplantatie was ontstaan. Na Dolly werden ratten, muizen, geiten, koeien, varkens en apen gekloond. Veel van de gekloonde dieren bleken niet gezond te zijn. Het klonen van mensen is volgens de heersende wetenschappelijke inzichten nog niet mogelijk, maar lijkt slechts een kwestie van tijd.

Kunstmatige inseminatie
Dit is de eenvoudigste vorm van medisch begeleide voortplanting. Het (donor)sperma wordt bij de vrouw ingebracht in de hoop dat bevruchting plaatsvindt en het embryo zich innestelt. Het sperma kan voor de baarmoedermond of rechtstreeks in de baarmoeder geïnsemineerd worden. De tweede methode is aangewezen als het slijmvlies rond de baarmoedermond te zuur of te taai is of als er antistoffen tegen sperma aanwezig zijn. Vooral koppels waarvan de man onvruchtbaar is, lesbische koppels en alleenstaande vrouwen maken gebruik van kunstmatige inseminatie met donorsperma. In België is spermadonatie anoniem. In Groot-Brittanië is anonieme spermadonatie sinds april 2006 bij wet verboden, met een enorm tekort aan spermadonoren tot gevolg.

Kunstorganen Ook op dit gebied is er voortuitgang. Tijdelijk werd gebruik gemaakt van een kunsthart buiten het lichaam en nu wordt er reeds geëxperimenteerd met een hart van kunsstof, dat klein genoeg is om ingeplant te worden, weliswaar maar voor korte tijd. Ook voor de leverdialyse is er voortuitgang: zoals men reeds lang nierdialyse kent, wordt er nu ook gewerkt om dialyse voor de lever verder te optimaliseren. Vanzelfsprekend wordt deze techniek voornamelijk gebruikt om in acute situaties de wachttijden te overbruggen.

Levende donor
Voor de transplantatie van een nier of een stuk lever kan men beroep doen op een levende donor. Dit betekent dat een gezond persoon een operatie ondergaat om een orgaan af te staan. De recipiënt kan een familielid zijn, maar door de ontwikkeling van afstotingsonderdrukkende medicijnen wordt ook donatie aan niet-verwanten mogelijk.

Vorige - Top - Volgende