| Ben ik dat? Editie 2.0 |
|
|
|
In 2007 bracht Mark Mieras onder de titel Ben ik dat? Wat hersenonderzoek vertelt over onszelf verslag uit van zijn onderzoek als wetenschapsjournalist naar de werking van onze hersenen en de relatie met ons dagelijks leven. Het resultaat was een helder en toegankelijk boek dat zowel inhoudelijk waardevol, als aangenaam was om te lezen. Een recensie van die eerste editie is terug te vinden op deze site bij de publicaties van 2007. In september 2009 is de tweede editie verschenen. Op het eerste gezicht is er weinig veranderd. De kaft blijft opvallend donkerroze met een afbeelding van hersenen onder een scanner. Wel staat er vermeld dat deze nieuwe editie van de ‘bestseller’ zeven extra hoofdstukken bevat. Op de achterzijde staat een hippere foto van de auteur en er zijn citaten uit recensies van de eerste editie afgedrukt. De aanpassingen aan de buitenkant van het boek zijn dus waarschijnlijk aangebracht vanuit een commercieel oogpunt. De binnenflappen bevatten nog steeds de handige overzichtskaarten van de hersengebieden. Een opvallende aanpassing in de tweede editie is het register, dat veel uitgebreider is en zo meer de kans biedt om in het boek ook gericht te gaan opzoeken. Als we de inhoudstafel van deze nieuwe editie vergelijken met die van de vorige, is het eerste wat opvalt dat de hoofdstukken niet meer in vier maar in vijf delen ondergebracht zijn. Nog steeds beschrijven deel één en twee hoe waarnemingen worden verwerkt (‘Werkelijkheid’) en hoe een aantal psychische processen werken (‘Innerlijk’). Enkele hoofdstukken die de verdere verwerkingen van waarnemingen beschrijven, zijn van deel één naar deel twee verplaatst. Het derde deel (‘Het kneedbare brein’) dat focust op de elasticiteit en de maakbaarheid van het brein, is aangevuld met een aantal van de nieuwe hoofdstukken (zie verder), en een aantal van de andere hoofdstukken zijn verplaatst naar de volgende delen. Het vierde deel uit de eerste editie (‘Identiteit en geluk’) is opgesplitst in ‘Vrije wil, bewustzijn en intuïtie’, waarin intrapersoonlijke thema’s aan bod komen, en ‘Identiteit, vriendschap en geluk’, waarbij de nadruk ligt op het functioneren van de hersenen in een sociale context. Het voorwoord van deze nieuwe editie is nagenoeg letterlijk overgenomen uit de vorige. Eén paragraaf werd eraan toegevoegd om aan te geven dat er een aantal nieuwe hoofdstukken zijn en dat de informatie uit de al bestaande hoofdstukken aangevuld werd met recentere wetenschappelijke bevindingen. Het voorwoord zegt echter niets over de reden van deze herschikking noch over de keuze voor bepaalde onderwerpen om een nieuw hoofdstuk aan te wijden. Uit de lectuur blijkt wel dat de nieuwe structuur zeker te verdedigen is en dat de extra hoofdstukken zeker een meerwaarde bieden. Dat het updaten van de wetenschappelijke gegevens een zinvolle aanpassing is, staat buiten kijf. De hoofdstukken die in deze editie werden toegevoegd, behandelen thema’s die heel concreet met onze leefwereld te maken hebben. De meeste thema’s werden in de eerste editie aangehaald in het kader van een ander hoofdstuk en zijn nu in een afzonderlijk hoofdstuk uitgewerkt en van wetenschappelijke fundering voorzien. Het gaat hier om de thema’s stress, sport, meditatie, creativiteit, verborgen verleiders (zoals subliminale reclame) en hersenstimulatie als therapie. Het thema ‘intuïtie’ werd gekoppeld aan ‘bewustzijn’ en gescheiden van het thema ‘zelfbewustzijn’, dat meer connecties heeft met de sociale functies van de hersenen die in het vijfde deel aan bod kwamen. De toegevoegde hoofdstukken zijn goed in het geheel geïntegreerd. Stijlverschillen zijn er niet op te merken en de nodige kruisverwijzingen naar andere hoofdstukken worden gelegd. Als we alle aanpassingen die hierboven beschreven staan, in het juiste perspectief plaatsen, moeten we stellen dat ze aan deze nieuwe editie een meerwaarde bieden tegenover de oorspronkelijke versie, in die zin dat ze uitgebreidere, recentere en vaak meer tot de verbeelding sprekende informatie toevoegen. Het enige minpunt is dat de auteur de keuze voor de nieuwe structuur en de nieuwe onderwerpen niet verantwoord heeft. In het geheel van het boek nemen de aanpassingen, waarop deze recensie focust, echter niet zo’n grote plaats in. In de eerste plaats zijn in deze tweede editie de inhoud en de kwaliteit van de eerste publicatie behouden, m.a.w. dit is nog steeds een schitterend boek voor wie graag lezen en wetenschappelijke interesse combineert. |


