Het boek bestaat uit 10 hoofdstukken die de praktische bruikbaarheid van genetisch onderzoek blootleggen.  Het boek is eerder moeilijk om te lezen voor degenen die niet genoeg basiskennis van biologie hebben. Alles wordt wel uitgelegd maar ervaring leert toch dat als er teveel nieuwe begrippen aangereikt worden op korte tijd zijn de lezer de draad kwijtraakt of de inspanning opgeeft. Niettemin onder het mottto van “levenlang leren” een aanrader.

De grote sprong voorwaarts die is afgelegd sinds Watson& Crick in 1953 “ de streng” of   DNA helix beschreven,  is hoopgevend. Een menselijk genoom bestaat uit 3.1 miljard letters die ongeveer 475 “Dikke van Dale” woordenboeken zouden volschrijven. Dat  zowel mensen als kippen een totaal van 20.000 genen hebben waarvan nog eens 60% homoloog is, is een les in de nederigheid. Enkele nieuwe woorden zal je er zeker leren.

Wat als we kippen zouden kruisen die eeuwenlang gescheiden zijn gebleven?....Komen we ooit terug tot de oerkip? De kip blijkt zeer interessant om  de genetische evolutie op te studeren.

Waarom zijn we eigenlijk alle verschillend als er maar 4 basen zijn(A C G T :de enige 4 waarop alles “gebaseerd” is)? Een simpele wijziging van een base bv de ene heeft een T waar de andere een C heeft, maakt die mens al anders. De volgorde van deze 4 basen wordt met het acroniem SNP benoemd. Ook inserts en deletes  in de streng maken het menselijk genoom uniek.

Waarom maar 2% van het genoom echte genen zijn die coderen voor eiwitten is men nog aan het onderzoeken. Welke functie heeft de resterende “junk”. Begrippen als gen, eiwit, micro RNA, boodschapper RNA worden met elkaar in verband gebracht. Het is een flinke opfrissing van de lessen biologie. Chromosoom 1 is de langste en heeft 2.968 genen en chromosoom Y slechts 232 genen, van discriminatie gesproken!

Eiwitfamilies bij mensen vinden we ook terug bij dieren maar ook bij planten, wat op een gemeenschappelijke evolutie tussen  deze organismen wijst. In zaadcellen komen 2x meer mutaties voor dan in eicellen. Welke uitleg zouden damesbladen daaraan toedichten vraag ik me af.

Ziektes worden niet enkel genetisch bepaald maar ook door omgeving (voeding…) en virussen en bacteriën beïnvloed. Maar als een ziekte genetisch is dan gaat het meestal om meer dan 1 genetische variant.

Tot hiertoe werd nog maar de volledige genetica van 3 mensen vastgelegd, allen genetica onderzoekers. Eens dit goedkoper en sneller gebeurt, kan de farmaceutische sector dit gebruiken om geneesmiddelen niet alleen beter te laten werken maar ook met minder bijwerkingen en dit naargelang uw genetisch profiel. Het is bekend dat mensen met dezelfde aandoening toch anders reageren op medicatie. Sommige producten binden zich op bepaalde receptoren van bepaalde eiwitten en anderen kleven aan enzymen  en vergrendelen of ontsluiten juist biochemische processen. De reacties zijn afhankelijk van de variaties in de eiwitten en de hoeveelheden. Dit zit allemaal vervat in het genoom. Een eerder grappig voorbeeld hiervan is het feit dat Aziaten veel sneller dronken worden dan westerlingen omdat in hun beta-gen een variatie voorkomt die bij ons ontbreekt. Ik kwam ook te weten dat sommige enzymen geblokkeerd geraken door pompelmoessap. Als  men voor iedereen een persoonlijk “snip-chip” kon maken dan wist de farmaceutica op voorhand welke reacties ze kunnen verwachten op het medicijn en konden de waarschuwingen dus gediversifieerd worden. Vroeger las ik eens dat vrouwen en mannenbij eenzelfde ziekte, niet altijd hetzelfde reageren op medicijnen en toch wordt dit zelden een vermelding op de bijsluiter. Stel je voor dat er vanaf dan geen horoscopen meer zullen zijn op sterrenbeelden maar op de snip-chip waartoe je behoort…Mensen delen zich graag in in vakjes, wat er daarna mee gebeurt, is onvoorspelbaar.

Op p. 48 staat puberteit  op 2 wijzen gespeld, men ziet dit spijtig genoeg tegenwoordig meer en meer op de foutieve wijze.

Hoofdstukken 3, 4  en 5 gaan over het wel of niet overleven van koningskinderen. In het ene geval is dit Louis XVII de afstammeling van de omgebrachte koning Louis XVI uit Frankrijk. Dit vierjarig kind werd gevangengezet en zou op 10 jarig leeftijd wel of niet aldaar overleden zijn. Sommigen claimen dat ze nakomelingen zijn en hebben er dus belang bij dat dit bewezen kon worden. Onderzoek wees uit dat…

Eenzelfde intrigerend verhaal over het Britse koningshuis maar dan over 2 zoontjes van Edward IV. Ze kwamen bij de dood van hun vader in de Tower terecht maar daarna bleef elk spoor duister.

Hoofdstuk 6 beschrijft het genealogisch opstellen van een familiestamboom van de welbekende Prof Cassiman en wordt gevolgd door de zoektocht naar onze gemeenschappelijke voorouders, want uiteindelijk stammen we allen af van slechts enkele mensen. Zeer boeiend te lezen was dat de afstamming langs moederszijde via het mitochondriaal genoom verloopt en dat vaders en zonen via hun Y chromosoom hun ware afstamming kunnen kennen.

Hoofdstuk 7 doet het verhaal wat afgelegen bergdorpen met mensen die op zichzelf  willen leven, voor effect heeft voor de overerving.

Hoofdstuk 8 en 9 behandelen de actuele stand van zaken. Centra van universiteiten onderzoeken vragen van ouders die vooraf willen weten of hun kind een ziekte of afwijking zal hebben. 100% zekerheid is hier niet altijd gegarandeerd. Maar men gaat waarschijnlijk wel naar een maatschappij evolueren die de financiële last van  goede medische verzorging van zware afwijkingen niet meer zal kunnen dragen. Behandelingen voor de geboorte om dit te proberen te herstellen zijn ook astronomisch duur en dus geen oplossing op grote schaal.

Meer en meer zullen een biologisch paspoort, het eeuwige leven of testen voor zeldzame ziekten in de toekomst een maatschappelijk antwoord vragen, want wetenschappelijk alleen komt men er niet uit.

In elk geval een boek dat zeker moet gelezen worden door jonge mensen die de morele keuzes zullen maken over hoe de maatschappij er over 20, 30 en 50 jaar zal uitzien op gebied van medische verzorging en de betaalbaarheid ervan. Zij zullen tijdens hun leven deze knopen moeten doorhakken.