| Titel: |
Vreemd lichaam |
| Auteur: |
Jenny Slatman |
| Boekinformatie: |
Uitgeverij Ambo - ISBN 978-90-263-1980-8 |
| Verschijningsdatum: |
2008 |
| Recensent: |
Isabella Van Remoortele |
We laten ons gezicht gladstrijken met behulp van botox. Als ons hart niet meer functioneert, worden we geopereerd en krijgen we dat van een ander. En als we door een ongeluk een lichaamsdeel moeten missen, kan dat ook vaak vervangen worden door een prothese. Onze cultuur staat in het teken van het perfectioneren van het menselijk lichaam door middel van technologisch ingrijpen.
Maar wat doet dat met het beeld dat je van jezelf hebt?
Kun je je nog identificeren met jezelf als je er door chirurgische ingrepen totaal anders uitziet?
Op deze en tal van andere vragen tracht de filosofe Jenny Slatman ons een antwoord te geven Ze laat ons aan de hand van theorieën van klassieke filosofen zoals Descartes en Sartre, en hedendaagse filosofen zoals Daniel Dennett, zien dat wat wij ons eigen lichaam noemen, ook altijd iets vreemds heeft. En omdat er iets vreemds in onszelf aanwezig is, kunnen we ons aanpassen aan extreme lichamelijke veranderingen.
Toch is niet iedereen tevreden met die veranderingen. Zo is er een koppel waarbij de man na een auto-ongeluk een penistransplantatie kreeg en na een paar maanden besloot om de penis terug af te staan omdat het niet als 'eigen' aanvoelde.
Zo ook de man (Chatelier) die de eerste handtransplantatie onderging en psychisch niet om kon met die verandering ondanks het feit dat hij na enkele weken alles met die hand kon doen.
Jenny Slatman neemt de lezer mee door de eeuwen heen en de ontwikkeling van de kijk op ons lichaam.
In het eerste hoofdstuk ligt de nadruk vooral op de westerse filosofie waarbij het lichaam veelal gezien werd als Fremdkörper ten aanzien van het redelijke vermogen van de mens. En dit vreemde werd daarom meestal als iets negatiefs omschreven.
In het tweede hoofdstuk legt ze ons uit waarom het lichaam ook als 'het eigene' kan worden opgevat waarbij de grenzen van het eigene telkens weer worden geopend voor het vreemde. In dit hoofdstuk wordt bijvoorbeeld het verschil en eenheid tussen Leib en Körper aangekaard en krijgen we meer zicht op hoe bijvoorbeeld fantoompijn ontstaat.
In het derde hoofdstuk wordt meer ingegaan op de buitenkant van ons lichaam, nl. ons spiegelbeeld. Tegenover het spiegelbeeld staat het ik-ideaal wat gevormd is door waarden en normen die we tijdens onze kinderjaren met de paplepel hebben meegekregen. Door het ontstaan van een ik-ideaal groeit ook de vraag naar plastische chirurgie en make-overprogramma's enorm.
In hoofdstuk vier bekijkt ze de mogelijkheden van het visualiseren van het eigen inwendige lichaam. Haar stelling hierin is dat de hedendaagse medische visualiseringtechnieken zoals echoscopie, endoscopie en MRI-scan, de vreemdheid van het eigen lichaam niet kunnen opheffen maar alleen maar kunnen vergroten.
In het laatste hoofdstuk bespreekt ze de rol van de taal die bij de vorming van ons eigen ‘Ik’ behoort. Hierbij verdedigt zij de opvatting dat alle materie die het mogelijk maakt dat ik 'ik' kan zeggen, zelfs als het lichaamseigen of lichaamsvreemde materie is, wezenlijk bij mijn ik hoort. Dat vreemde, dat ben ik ook.
Vreemd lichaam is een zeer interessant boek dat de filosofische lezers zeker zal aanspreken. Als je echter niet zo filosofisch bent ingesteld is dit boek een harde noot om kraken. Het is dus zeker geen boek dat je even tussen de soep en de aardappelen leest maar eens je de tijd neemt om het door te nemen dan leest het boek prettig en sta je verbaasd over de verwonderlijkheid die het lichaam nog steeds biedt. |
|
