| De Breingids. Een reis door onze hersenen |
|
|
|
De auteur wil in De Breingids. Een reis door onze hersenen de geïnteresseerde leek uitleggen hoe onze hersenen zijn gebouwd en hoe zij functioneren. Hij toont aan waar functies gelokaliseerd zijn en hoe de hersenen samenwerken en zo gedrag doen ontstaan. Hij wil mensen die geen specifieke voorkennis bezitten, inleiden in de snel groeiende neurowetenschap. Achtentwintig hoofdstukken worden onderverdeeld in drie delen. Het tweede deel (pp. 46 - 216) is de hoofdmoot. De lezer bezoekt het brein en wordt hierbij geleid door een gids. Hij krijgt het gevoel rond te wandelen in een complex bouwwerk. Stilaan kan hij zich oriënteren tussen kernen, zenuwbanen, de schors met haar groeven en windingen, en de hersenkamers. De grote hoeveelheid kennis wordt op een didactisch verbluffende manier overgebracht. “Wij lopen weer terug naar de hersenbalk. Naarmate we meer naar het midden van het brein gaan zie ik de neurieten weer van alle kanten samenkomen. We houden stil op het midden van de balk, die hier een beetje in een kom lijkt te liggen. Ik kijk naar rechts, naar de voorkant van het hoofd en zie ontelbare neurieten de oversteek maken van de ene hersenhelft naar de andere. De ene helft is ingepakt in een witte isolatielaag, de andere niet. Ik moet denken aan de vele pulsen die zich nu onder mijn voeten een weg banen van links naar rechts en van rechts naar links. Dan draai ik mij om en zie een vergelijkbaar vergezicht. Vanaf dit punt is de scheiding tussen beide hersenhelften het beste te zien. Ik kijk omhoog en zie de kronkelende wanden van beide hersenhelften als een smalle Grand Canyon aan weerszijden van de hersenbalk opstijgen. Het hersenvocht is doorzichtig en biedt goed zicht op de bloedvaten, die tegen de hersenen geplakt lijken als lianen op een oude tempel in de jungle.” Enz... (De woorden in italic worden uitgelegd in de woordenlijst achteraan het boek.) De wandeling door het brein, in de tekst beschreven, wordt ondersteund door duidelijke tekeningen die men als stafkaarten kan interpreteren. Ingewikkelde fenomenen zoals bijvoorbeeld de waarneming worden in heldere schema's herhaald. Af en toe stelt de bezoeker vragen aan de gids. Dat komt niet alleen de levendigheid ten goede, maar het laat ook toe om in te gaan op nevenaspecten, om linken te leggen met andere gebieden of om gedrag te verklaren. De hersenen worden verkend. De wandeling gaat naar het hersenvlies, de thalamus, de vele delen van de neo-cortex en de hersenbalk. Tevens wordt gezocht hoe sensoriek en motoriek in de hersenen worden verwerkt of opgebouwd. De basale kernen, de hersenstam, de kleine hersenen, het ruggenmerg en de ventrikels worden onder de loep genomen. Zowel anatomie als fysiologie komen aan bod en er worden vaak verbanden belicht met psychologie of sociaal gedrag. Zeer veel informatie dus. De auteur wil deze complexe materie begrijpelijk maken voor een groot publiek en slaagt daar ook in. Toch vind ik het gebruik van sommige Nederlandse woorden voor geëigende termen overbodig. Zo spreekt hij over de holtes (ventrikels), de voorschors (frontaalkwab), de achterschors (occipitaalkwab), de gordelwinding (gyrus cingularis), het zeepaard (hypocampus) en het eiland (insula). Dit is eerder verwarrend voor wie andere werken ter hand neemt. In een korter derde deel (pp. 220 - 265) worden nog enkele algemene breinprocessen beknopt toegelicht (onder andere geheugen, plasticiteit, waarnemen, bewustzijn en vrije wil). Het boek besluit met een verklarende woordenlijst, een instrument dat in deze materie goede diensten bewijst. Verder vinden we nog links naar websites met beeldmateriaal en teksten, dankbetuigingen en een verwijzing naar de Nederlandse hersenbank. De Breingids is een didactisch zeer sterk boek. De vele informatie wordt zeer goed geordend en aangenaam gepresenteerd. De tekst wordt ondersteund door duidelijke tekeningen en verhelderende schema's. |


