In Lijf en leed. Geneeskunde voor iedereen van neurochirurg Jan van Gijn worden beide bovenstaande extreme visies meer dan eens (on)rechtstreeks aangekaart. Van Gijn schreef dit boek zowel voor beginnende artsen als de leek, al zal in de eerste plaats deze eerste bij de soms openhartige verhalen baat hebben. Van Gijn kaart immers meermaals aan dat een arts, zelf als hij vele jaren ervaring heeft, niet zomaar op zijn lauweren kan rusten. Een symptoom kan ogenschijnlijk een lichamelijke oorzaak hebben en toch psychosomatisch zijn of omgekeerd. Het blijft zaak om steeds tijd te nemen voor de patiënt in kwestie en niet te snel een diagnose te stellen.

Om deze (en andere) stellingen duidelijk te maken kiest Van Gijn voor tal van praktijkvoorbeelden die aantonen dat een eerste en niet grondig afgetoetste diagnose de bal ernstig mis kan slaan. Zijn boek geldt als een lang pleidooi voor voorzichtige en doordachte beslissingen waarbij de kennis van de arts en het ervaren van de patiënt samen gaan en elkaar aanvullen. Net zoals de patiënt vanuit zijn leefwereld het beste geschikt is om bepaalde kwalen te duiden, is de arts de aangewezen persoon voor het stellen van een medische diagnose en behandeling.

In de vierentwintig hoofdstukken die het boek telt, gaat Van Gijn dieper in op deze arts-patiëntrelatie en neemt hij verschillende onderwerpen onder de loep. Naast behandeling en diagnose komt bijvoorbeeld ook het thema levensbeëindiging aan bod (Nederland heeft net als België een euthanasiewetgeving) en wordt de vraag naar het nut van bepaalde geneeskundige handelingen gesteld. Niet elke operatie is even nodig, laat staan dat ze maatschappelijk (en economisch) verantwoord kan worden.

Met de wat arbitraire onderverdeling in “praktijk” en “wetenschap” maakt van Gijn een onderscheid tussen de hoofdstukken die dieper ingaan op de patiënt (hoofdstuk 1-12) en deze die meer met het functioneren van de arts op zich te maken hebben (hoofdstuk 13-24). Maar zoals de hoofdstukken over alternatieve geneeskunde en beroepsgeheim duidelijk maken, is dit onderscheid niet altijd zo eenvoudig te maken.  De nadruk verschuift licht in dit tweede deel maar de onderliggende boodschap van van Gijn blijft duidelijk.

Als neurochirurg met ettelijke jaren ervaring is van Gijn uitstekend geplaatst om het medisch wezen van de voorbije twintig jaar onder de loep te nemen en evoluties en veranderingen te duiden. Daarbij wordt duidelijk dat de arts weliswaar van zijn voetstuk is gekomen maar nog steeds een niet te onderschatten rol speelt als “geneesheer”.

Lijf en leed. Geneeskunde voor iedereen richt zich weliswaar tot iedereen maar door zijn thematiek en invalshoek blijft het toch in de eerste plaats een boek waar vooral (aspirant-) studenten geneeskunde en jonge artsen iets uit kunnen leren.