| Ons brein. Hoe de hersenen het verstand te boven gaan |
|
|
|
Ons brein, nog maar eens een boek over de hersenen?Ja en neen. De titel kan enigszins misleiden want het boek handelt slechts over één aspect, hoe de hersenen het verstand te boven gaan zoals de ondertitel verduidelijkt. Of, hoe de hersenen een loopje met ons nemen. Doorheen het boek wordt aangevoerd dat wij ons slechts bewust zijn van een deel van wat zich in de hersenen afspeelt. De auteur (ook al noemt hij zichzelf geen dualist) ziet hierin een dissociatie tussen hersenen en geest, een stelling die ik niet kan delen. Frith schetst hoe de hersenen een waarneming interpreteren. Logisch dat hersenbeschadiging deze interpretatie kan verstoren of zelfs valse percepties kan creëren. Hier had de auteur handig gebruik kunnen maken van de begrippen sensatie (gewaarwording) en perceptie (waarneming) uit de zintuigfysiologie; schrik om te technisch te worden misschien? We kunnen de omgeving enkel kennen dankzij de tussenkomst van de hersenen, maar deze tussenkomst schept een vervorming van de realiteit. Bovendien trekken de hersenen soms een verkeerde conclusie uit de gewaarwording, denk bijvoorbeeld aan illusies. Hoe gaan de hersenen te werk? De hersenen creëren modellen, illusies van de werkelijkheid opgebouwd door zintuiglijke informatie te combineren met onze verwachtingen. Hiervan zijn we ons nauwelijks of niet bewust. Deze illusies zijn ook niet erg, want ze zijn bruikbaar. Tenzij mijn illusie divergeert van de jouwe, dan komen we in de problemen. Onze modellen worden normaliter steeds bijgestuurd door confrontatie met de omgeving. Dit is niet meer het geval bij een ingebeelde waarneming. Als we een inbeelding niet kunnen vergelijken met de werkelijkheid, wordt deze altijd als correct ervaren. Het brein creëert voortdurend modellen, ook van de geestelijke wereld van anderen. Dit laat ons toe te weten hoe de andere voelt, denkt en ageert. Het ontbreken van gelijkaardige modellen bij niet-humane dieren maakt het net zo moeilijk om met hen te communiceren. Onze hersenmodellen zijn erg nuttig. Helaas hebben ze ook een keerzijde: zij zorgen voor een zekere vooringenomenheid. Boeiend te beseffen hoe onze hersenen de werkelijkheid regeren en een veel breder terrein bestrijken dan we ons bewust zijn. |


