|
|
|
Het boekje Oud? De duvel is oud! oogt goed, met harde kaft, vele foto’s, tekeningen, citaten uit de literatuur en interviews van oudere mensen. Een handig formaat, om te lezen en door te bladeren. Het boekje is te vinden in de populaire boekwinkeltjes omdat de afwisseling tussen wetenschappelijke teksten en interviews en citaten uitnodigend is om te surfen doorheen het boek. Het thema is succesvol ouder worden. De toonzetting is positief zonder oog te verliezen voor ouderdomskwalen en problemen. De inhoud is daardoor minder blits, de taal vaak net iets te gedegen of ook net iets te simplistisch. De hoofdstukken zijn zwak gestructureerd. Als je het boekje leest van begin tot einde is het alsof één auteur, een biologe, hoofdstuk per hoofdstuk doorgaf aan haar twee medeauteurs. De ene is arts, de andere doceert biomedische wetenschappelijke communicatie. De drie samen schreven dan teksten bovenop en naast elkaar. De hand van een strenge hoofdredacteur ontbreekt. Hoofdstuk 1 behandelt de biologische verouderingsverschijnselen. Puur biologisch zou het bereiken van de leeftijd van veertig volstaan om als soort verder te kunnen overleven. Nu worden we in West-Europa gemakkelijk tachtig en meer. Essentieel is dat we de littekens die we oplopen in de loop van onze ontwikkeling aanvaarden, ermee leren leven, vaststellend dat het herstelvermogen vermindert. Dit is de presumptie. In hoofdstuk 2 gaat men op zoek naar de mechanismen achter het proces van veroudering. Vergeleken wordt met de auto die slijtage vertoont en met de bouwdoos van legoblokjes met goede en kaduke stukjes. Veranderingsprocessen vinden plaats. Deze veranderingen gebeuren of spontaan of worden geïnduceerd door het klimaat, milieufactoren en risicovol gedrag zoals roken. De auteurs zoemen in op cellen, zoemen uit op de complexe werking van het lichaam. Apoptose wordt uitgelegd als zelfmoord van kaduke cellen, en necrose als het afsterven van dood weefsel. En de idee wordt aangebracht dat dit slijten te genezen is of te voorkomen. In hoofdstuk 3 is de vraag waarom we steeds ouder worden. De oudste mens ooit – Jeanne Calment – werd 122 jaar. Elke tien jaar krijgen we gemiddeld 2,5 jaar bij en deze groei lijkt niet te stoppen. Het terugdringen van infectieziekten – sinds 1875 – droeg daar zeker toe bij, mede door verbeterde hygiëne, de vermindering van hart- en vaatziekten – dit sinds 1970 – en het straffe terugdringen van de perinatale overlijdens. Komt tijd komt raad, vragen de auteurs zich af. Het volgende hoofdstuk behandelt de vraag waarom de een ouder wordt dan de ander. Jeanne was kettingrookster tot haar 117ste en had geen last van ademhalingsproblemen! Omgevingsfactoren bepalen individueel de levensduurte maar ook interne factoren en de balans tussen reparatie en seks. Seks en kinderen krijgen worden benoemd als schadelijk! In wezen stapelen de littekens en beschadigingen zich meer en meer op. Na ons veertigste geraakt onze emmer voller en kan een druppel de emmer doen overlopen. De emmer is het beeld voor ons lichaam, dat door meerdere deeloorzaken overbelast wordt. Het tempo van vollopen is hierin bepalend maar toevalligheden spelen bij iemands levensduurte daarbij op verschillende manieren een rol. Erfelijke aandoeningen, rokende ouders, stress in de relatie of op het werk zijn factoren, evenals veel bewegen, goede voeding, tegengaan van zwaarlijvigheid en beperken van alcoholgebruik. Kortom, een gezonde levensstijl helpt zonder dat ze garanties biedt. Vandaar spreken we over toevalstreffers of, zo noemen andere wetenschappers het, leren leven in een risicomaatschappij. Hoofdstuk 5 vraagt hoe we tevreden ouder worden. Zoals reeds vermeld in wetenschappelijk onderzoek geven tachtigjarigen aan hun leven een 8 op 10. Het geluksgevoel van de ondervraagden scoort hoog zolang de basisfuncties als horen en zien nog werken en er geen sprake is van een levensbedreigende ziekte. Sociale contacten met familie, vrienden, kennissen of aardige buren geven zelfvertrouwen en zijn behoeder van eenzaamheid. Genieten van een goed functionerend lijf houdt in dat de kwaaltjes en foutjes geïntegreerd worden in het eigen lijf vooral omdat technologie hierbij ter hulp komt: elektrische rolwagen, hoorapparaat, allerlei prothesen… Het laatste hoofdstuk noemt ‘Eind goed al goed’. Hoe word je tevreden oud? We horen van mevrouw Verhoef-Van Loon in een interview dat plezier hebben in het leven, het belangrijkste is. Verouderen blijft echter – ondanks alle positieve verhalen – moeilijk omdat de waardering voor ouderen verschraalt en het sociale leven verschrompelt. Te weinig beweging, te weinig sociale contacten, geen voldoening uit te weinig activiteiten, geen echt doel meer in het leven. Deze valkuilen kunnen we vermijden maar vaak niet zonder hulp. Het besluit is positief, laten we elkaar leren feesten. Stomweg wordt erbij gevoegd ‘vanuit een sociologische invalshoek’. Bedoeld wordt dat politiek en beleidmakers moeten stoppen deze leeftijdscategorie buiten de maatschappij te stellen, want vele jaren aan of over de rand van deze maatschappij is niet bevorderlijk voor het zelfbeeld en de geestelijke gezondheid van het groeiend contingent – lichamelijk steeds gezondere – ouderen. Die groep au serieus nemen en waarderen is de boodschap. Oud? De duvel is oud! is een boekje dat in elke bibliotheek moet terug te vinden zijn, het is leuk om een weekje op je nachttafel te leggen. Ondertussen genietend van één glas wijn niet meer, sex maar niet te veel, want schade dreigt, vrienden en vriendinnen en samen feesten. Of je daarmee tachtig plus wordt is niet gegarandeerd maar dat je hiermee plezieriger ouder wordt wellicht wel.Zo kom je dichter bij de duvel, die echt oud is. Jij kunt er alleen maar naar leven. |


