Dr. Koen Verhofstadt over palliatieve cultuur in de woonzorgsector

verslag door Myriam Arren, vrijwilliger bij De Maakbare Mens

Dr. Verhofstadt is huisarts en coördinerend geneesheer van het woonzorgcentrum Domino Gent en consulterend arts bij Vonkel vzw omtrent levenseindevragen.

Introductie

Vroegtijdige zorgplanning

Tijdens het eerste deel van de avond wordt er stilgestaan bij wat vroegtijdige zorgplanning is en wat dit juist inhoudt.

Een vroegtijdige zorgplanning heeft tot doel de zaken rond zorgplanning, levenseinde en wetgeving wat duidelijk te stellen. Zo ook bvb. ‘Wat is de laatste levensfase? Wat is dit? Wanneer begint deze fase…?’

Er bestaat geen echte definitie hiervan, dit vul je zelf in. Niemand weet wanneer hij/zij gaat sterven. Bij ouderen merk je echter wel dat hier meer aandacht aan gegeven wordt. Zij gaan sneller bepaalde zaken regelen, ook in kader van zorg, verzorging, behandeling: wat nog wel, wat zeker niet meer…

Wet op de patiëntenrechten

De wet op de patiëntenrechten maakt duidelijk dat iedereen recht heeft op goede informatie en dat de hulpverlener verplicht is deze informatie te geven.  Alsook dat in principe de patiënt toestemming moet geven over de behandeling. Dit geldt op elk moment en betreft dus de actuele rechten op het huidige moment.

Negatieve wilsverklaring

Een wilsverklaring gaat over de toekomstige toestand/ziekten/ aandoeningen; wat je al dan niet wil dat er dan nog gebeurt. Je kan met andere woorden NU bepalen wat je al dan niet nog wenst in de toekomst.

Het is belangrijk om een vertegenwoordiger aan te duiden die in jouw plaats je wensen communiceert aan de artsen op het moment dat jij wilsonbekwaam bent. Zolang je wilsbekwaam bent, kan je zelf je wensen kenbaar maken en zelf beslissen welke behandelingen je al dan niet nog wenst.

Als je geen vertegenwoordiger aangeduid hebt, treedt er een wettelijk cascadesysteem in werking waarbij partner, kinderen,… worden gecontacteerd. Indien er geen unanimiteit bereikt kan worden, beslist de beroepsbeoefenaar. Deze bestaat uit een multidisciplinair team, samengesteld uit een hoofdverpleegkundige, verpleegkundigen, huisarts en CRA (coördinerend arts WZC).

De vertegenwoordiger heeft de bevoegdheid om de rechten van de patiënt uit te oefenen en heeft inzage in het medisch dossier. Hij neemt de beslissingen zoals de patiënt het zou gewild hebben. Let wel, de arts kan deze beslissing wel ‘overrulen’ na overleg met het multidisciplinair team en mits schriftelijke motivatie.

De wet van de patiëntenrechten zegt NIETS over euthanasie!!

Wilsverklaring inzake euthanasie voor het geval ik onomkeerbaar buiten bewustzijn ben

Er is echter wel een wilsbeschikking betreffende euthanasie, nl. de ‘wilsverklaring inzake euthanasie voor het geval ik onomkeerbaar buiten bewustzijn ben’.

Op dit ogenblik blijft deze wilsverklaring 5 jaar geldig, wordt ingevuld in bijzijn van 2 getuigen, waarvan 1 geen enkel materieel belang mag hebben bij het overlijden van de patiënt. Ook wordt er een vertrouwenspersoon aangeduid die de euthanasievraag gaat stellen aan de hand van dit document aan de arts(en) op het moment dat de patiënt onomkeerbaar buiten bewustzijn is.Zo’n wilsverklaring in het kader van dementie is tot op heden wettelijk niet mogelijk in ons land, in Nederland wel. 

In een woonzorgcentrum is de rol van de hoofdverpleegkundige bij de vroegtijdige zorgplanning heel belangrijk. Hij/zij voelt aan wat er leeft en gaat het gesprek aan met de bewoner over de volgende stappen: welke behandeling wens je nog in de toekomst en welke niet meer? Hij/zij gaat ook het gesprek met de familie aan, dit kan a.d.h.v. het vooropgesteld document. Het is belangrijk om stil te staan bij het feit dat sommige behandelingen nog wel nog nodig zijn puur in functie van comfort en kwaliteit van leven.

Indien er geen wilsverklaring opgesteld werd, beslist de vertegenwoordiger. De schriftelijke verklaring gaat altijd voor op wat de vertegenwoordiger zegt.

Dus:

Gesprek met het publiek

Na deze theoretische introductie is er ruimte voor vragen van  het publiek om zo samen in interactie te gaan.

Dementie en euthanasie: Wie ‘verklaart’ iemand dement en hoe? Wanneer ben je 100% dement?

Dementie is een diagnose. De overheid voorziet categorieën in functie van zorgnoden, meestal bepaald door een neurologisch en of geriatrisch onderzoek.

Verschillende aspecten spelen een rol bij de vraag naar euthanasie in een woonzorgcentrum. Allereerst speelt de bereidheid van het team om open te staan voor de vraag naar euthanasie een belangrijke rol. De cultuur omtrent dit ethisch geladen onderwerp is zeker verbeterd, maar soms is het moeilijk om de huisarts mee aan boord te krijgen. Ook de omgeving van de patiënt zelf, hun cultuur en/ of de geloofsovertuiging kan een rol spelen. Het is belangrijk om op te merken dat het niet mogelijk is om euthanasie voor iemand anders aan te vragen. In het kader van een onomkeerbare coma is dit wel mogelijk, dan kan de vertrouwenspersoon/ vertegenwoordiger dit aanvragen als er een wilsverklaring is.

Een bijkomende moeilijkheid is dat het dossier soms niet altijd op een even goede manier doorgegeven wordt, waardoor papieren (en daarmee kostbare informatie) verloren gaan.

Daarop volgt uiteraard de bedenking vanuit het publiek dat dit toch wel onvoorstelbaar is in deze tijd, de tijd van het zogenaamde ‘digitale tijdperk’!

We leren hieruit dat het belangrijk is om tijdig je vertegenwoordiger aan te duiden, en niet te wachten tot op het moment dat je doodziek bent.

Er was zeker ruimte en veiligheid om persoonlijke ervaringen te brengen en daarover te reflecteren.

Een boeiende avond en het is wederom bevestigd dat dit onderwerp zeer erg leeft en dat het belangrijk is dat men erover kan praten en zich gehoord voelt!

Dr. Koen Verhofstadt gaf deze lezing i.h.k.v. een gespreksavond over ‘Palliatieve Cultuur in de woonzorgsector’ op 15 juni 2017. Een organisatie van De Maakbare Mens i.s.m. vzw Vonkel. 

Bekijk hier foto’s van de avond

Gepubliceerd op 22-06-2017
Je winkelmand is leeg.