Mijn strijd voor abortus

Door Heike Loose

Titel: Mijn strijd voor abortus
Auteur: Rein Bellens
Boekinfo: Mijn strijd voor abortus – Uitgeverij Houtekiet
Verschijningsdatum: 12 maart 2025
Recensent: Heike Loose
Beoordeling:

In Mijn strijd voor abortus neemt abortusarts Rein Bellens je mee in de surrealistische geschiedenis van de Belgische abortuswetgeving. De ondertitel van het boek luidt “Kroniek van een mijlpaal in vrouwenrechten”. Die mijlpaal is er gekomen, maar de strijd is allesbehalve voorbij. De gebeurtenissen die Bellens beschrijft, blijven opvallend actueel, zeker omdat België op het vlak van abortuswetgeving nog steeds achterophinkt.

Abortus is intussen wel uit de illegaliteit gehaald, maar de wettelijke invulling blijft erg beperkend. In België geldt nog altijd een maximumtermijn van twaalf weken bij abortus voor psychosociale redenen en bovendien is er een verplichte bedenktijd van zes dagen. Wie de grens van twaalf weken overschrijdt, moet de landsgrens over om geholpen te worden.

Rein Bellens stond midden in deze strijd. In de jaren tachtig bevond zij zich, samen met 59 collega’s en patiënten, in de loopgraven van een surreële rechtszaak. Ze werden vervolgd voor het uitbaten van een illegale abortuskliniek. Tussen de eerste huiszoeking in 1983 en de uiteindelijke vrijspraak in 1992 bleef de kliniek echter operationeel. Hoewel de apparatuur in beslag werd genomen, zorgde solidariteit van andere centra ervoor dat patiënten snel opnieuw geholpen konden worden. Opvallend is dat de in beslag genomen apparatuur na afloop van het proces spoorloos bleek: ze was vernietigd.

Tijdens de rechtszaak werd duidelijk dat de wet niet overal op dezelfde manier werd toegepast. Een gynaecoloog uit Luik getuigde dat hij abortussen uitvoerde zonder vervolgd te worden, omdat het gerechtelijk arrondissement daar niet optrad. Dit contrasteerde pijnlijk scherp met de situatie van Bellens en haar collega’s en toonde aan dat er in België met twee maten en gewichten werd gewerkt.

In deze moeilijke situatie bleef dokter Bellens niet passief toekijken. Ze nam samen met enkele andere beklaagden het initiatief om de pers correct en volledig te informeren over het verloop van het proces. Ook ging ze actief het publieke debat aan door lezingen te geven en in discussie te gaan met critici. Zij gebruikten vaak valse informatie om het publiek op het verkeerde been te zetten. Daarnaast werden politici jarenlang rechtstreeks gecontacteerd om deze problematiek zo snel mogelijk op de politieke agenda te krijgen.

Na jaren van maatschappelijk en politiek verzet kwam er uiteindelijk een abortuswet, al gebeurde dat niet zonder slag of stoot. Op de valreep stak koning Boudewijn er bijna nog een stokje voor. Hij weigerde de abortuswet te ondertekenen omwille van zijn persoonlijke overtuigingen en zijn onvervulde kinderwens. Na verschillende pogingen van ministers om hem tot inkeer te brengen, werd duidelijk dat hij niet uit zijn lood te slaan was. Na lang beraad werd een uitzonderlijke procedure opgestart waarbij hij één dag “onttroond” werd, zodat de wet toch kon worden goedgekeurd.

In het boek komen naast de ‘mini-koningskwestie’ ook andere onwaarschijnlijke gebeurtenissen aan bod. Bijvoorbeeld, de speurders van de BOB (Bewakings- en Opsporingsbrigade) vroegen tijdens de huiszoeking naar medische dossiers. Bij de oprichting van de kliniek hadden Bellens en haar collega’s zich juridisch laten adviseren, waardoor er bewust geen medische dossiers in het gebouw aanwezig waren. Toch bleven de speurders aandringen. Uiteindelijk gaf Bellens enkele algemene documenten mee en verklaarde dat het medische documenten waren. Ze bevatten geen persoonsgegevens, maar de speurders gebruikten de term “medische documenten” om patiënten tijdens verhoren te misleiden en de indruk te geven dat ze meer wisten.

Bellens beschrijft ook enkele gewelddadige acties van radicale pro-life groepen tegen abortusartsen, vooral in Noord-Amerika en Canada. Het ging over bomaanslagen, sluipschutters en acties waarbij artsen letterlijk werden aangevallen met messen. Deze feiten deden zich amper dertig jaar geleden voor.

Het is duidelijk dat dit geen luchtige lectuur is. Bellens biedt een uitgebreid en goed gedocumenteerd overzicht van deze odyssee. Elke gebeurtenis is onderbouwd met persoonlijke ervaringen en geraadpleegde werken. Ook de politieke tijdslijn is duidelijk opgenomen in het boek.

Eerlijk, als (jonge) vrouw werd ik er niet blij van. Je zou denken dat we in 2026 al verder staan, maar België komt beduidend achter als het over abortuswetgeving gaat. In onze maatschappij is het soms nog taboe, nochtans heeft/zal één op de vijf vrouwen ooit een abortus ondergaan. Toch wordt er niet vaak openlijk over gesproken uit schaamte en schrik voor ongepaste reacties.

Ik kan alleen maar hopen dat er hier binnenkort verandering in komt. De vooruitgang gaat traag maar gestaag, dankzij strijdlustige voorvechters zoals dokter Rein Bellens.