Geestelijke gezondheidszorg door een Roemeens-Belgische bril

Geestelijke gezondheidszorg door een Roemeens-Belgische bril

De geestelijke gezondheidszorg in België heeft haar sterktes en haar werkpunten. Wat gebeurt er als een buitenlandse arts naar ons systeem kijkt?  

Denisa Rahovean is kinder- en jeugdpsychiater. Haar opleiding en eerste werkervaringen bracht ze mee uit haar geboorteland Roemenië. Sinds vijf jaar woont en werkt ze in ons land. Wat valt haar als arts uit het buitenland op bij haar intrede in ons gezondheidszorgsysteem?

Geestelijke gezondheidszorg in Roemenië 

De geestelijke gezondheidszorg in Roemenië hanteert een eerder traditionele, individueel-medische visie op geestelijke gezondheidszorg. Men focust er tot op de dag van vandaag erg op de strikt medische kant van psychiatrische kwalen. Medicatie staat dan ook vaak erg centraal in de behandeling. Psychologische ondersteuning in de ruimere zin is onvoldoende beschikbaar en blijft dan ook vaak achterwege.  

Daarbij komt dat het stigma op geestelijke gezondheidszorg waarschijnlijk zwaarder weegt in Roemenië dan in België. Niet onbelangrijk is te weten dat de geschiedenis van het land daarbij een rol heeft gespeeld. Tijdens het communistisch regime werd wie het niet eens was met de politieke gang van zaken, vaak niet gedetineerd maar ondergebracht in de psychiatrische zorg. Zoiets is natuurlijk op zichzelf al bedenkelijk maar heeft ook bijgedragen aan het zware stigma. Algemeen was er onder de mensen ook weinig kennis over en begrip voor psychiatrische problemen. Van oudsher was er dus geen vruchtbare bodem om te werken aan een brede zorg, laat staan aan inclusie.  

In een medische benadering is een mentaal gezondheidsprobleem individueel. Die visie gaat voorbij aan de sociale en relationele context waarin een probleem ontstaat.  

Als zorgverlener streef ik zelf naar een holistische benadering van psychiatrische problemen. Dat betekent dat het mentale aspect uiteraard de aandacht verdient maar ook relationele, emotionele, sociale, professionele factoren een plaats krijgen in de diagnose en behandeling. Ik meen dat verbondenheid centraal moet staan.  
In België was ik dan ook positief verrast door de vlotte multidisciplinaire samenwerking tussen opvoeders, psychiaters, psychologen en therapeuten. Loopt het in België altijd zoals we zouden willen? Waarschijnlijk niet, maar samenwerking en overleg zitten alvast verankerd in de opleiding van artsen en zorgverleners, meer dan dat in Roemenië het geval is.  Multidisciplinaire behandelteams, mobiele equipes, thuisbegeleiding, aandacht voor preventie en vroeg-detectie zijn daar allemaal voorbeelden van, die we vandaag in Roemenië nog veel minder vaak zien. Omdat de focus anders ligt, én omdat de structurele ondersteuning daarvoor grotendeels ontbreekt.   

Uiteraard evolueert de geestelijke gezondheidszorg. Ook in Roemenië groeit men voorzichtig weg van het louter medische model naar een bio-psychosociaal model. Die evolutie is echter veel later dan in België ingezet, omstreeks het jaar 2000 pas. Ik zie een verandering bij de nieuwe lichtingen hulpverleners, maar ze dragen natuurlijk een stuk geschiedenis met zich mee. 

De multidisciplinaire aanpak en begeleiding die bij een psychiatrische aandoening noodzakelijk zijn, vind je in Roemenië vooral in de privésector. Dit creëert uiteraard ongelijkheid in toegang tot zorg: vooral sociaal kwetsbare gezinnen zijn uitgesloten van breed gedragen zorg en ondersteuning.  

Typisch België: systeem – uitdagingen 

Als ik werkpunten zie in België liggen die voornamelijk op het administratieve niveau. Zo is het bijvoorbeeld merkwaardig hoe lang een aanmeldingsprocedure voor een zorgvrager vaak duurt. Men moet zich op uiteenlopende plaatsen aanmelden, voor kinderen en jongeren bijvoorbeeld via het CLB, voor men aan hulp toekomt. Zoiets is vaak niet evident.  

Heel typisch voor België, in Roemenië zelfs onbekend, is het probleem van de versnippering door de moeilijke politieke context. Het is bijvoorbeeld razend complex uit te maken welke investeringen van de federale overheid zouden moeten komen en welke van de regionale. Niet enkel de financiering maar zelfs de communicatie raakt in de war omdat de bevoegdheden soms onduidelijk zijn.  

Verder zien we in België natuurlijk ook problemen waar men in Roemenië net zo goed mee kampt: wachtlijsten, personeelstekort en tekort aan financiële middelen plaatsen de zorg onder druk.  
Een gedegen menselijke zorg vraagt tijd. Dat vloekt met de noodzaak om steeds sneller een behandeling op te starten en ook af te ronden. Niet enkel financiële overwegingen maar ook de steeds verdergaande digitalisering plaatsen die menselijke zorg toch onder druk. Hoe zinvol de digitalisering soms ook kan zijn, als je er niet weldoordacht mee omgaat kan zoiets de menselijke zorg bedreigen. 

Een therapeutische relatie vraagt tijd, creativiteit en vertrouwen. Dat dreigt verloren te gaan in een systeem dat efficiëntie boven alles plaatst.  

Dat is jammer voor de zorgvragers maar plaatst ook de zorgverleners onder druk. 30 à 40% van de hulpverleners rapporteert klachten die op burn-out kunnen wijzen. Los van het feit dat je het de hulpverleners niet toewenst, is zoiets ook kwalijk voor de kwaliteit van de zorg. Dat zie je zo wel op individueel vlak: de kwaliteit van het behandelplan en de ondersteuning zijn niet optimaal als de zorgverlener zich amper staande houdt. Daarnaast stapelt het probleem zich tot een hoger niveau op. Wanneer mensen uitvallen, verhoogt evident de druk op wie op de werkvloer achterblijft waardoor ook bij hen de risico’s groter worden. Daar ligt zeker nog ruimte voor groei.

We doen het in België lang niet zo slecht maar alleen met meer aandacht voor het welzijn van de hulpverleners en preventie blijft het systeem overeind. Alleen een systeem dat inzet op zorg voor patiënten en zorgverleners kan blijven bestaan.   

Blijf op de hoogte

Schrijf je in op onze nieuwsbrief

Elke maand delen we wat er bij ons leeft: nieuws uit onze werking, updates over onze activiteiten en een stukje verdieping rond een thema dat ons bezighoudt. 

Cookies op deze website

Deze website maakt gebruik van cookies om goed te functioneren. Als je wilt aanpassen welke cookies we mogen gebruiken, kan je jouw cookie-instellingen wijzigen. Meer informatie is beschikbaar in onze privacyverklaring.

Cookie instellingen

Strikt noodzakelijk 7 cookies

Je ontvangt strikt noodzakelijke cookies, omdat ze nodig zijn voor het juist functioneren van deze website. Deze cookies kun je niet uitschakelen.
Naam Leverancier Omschrijving Bewaartijd

Voorkeuren 0 cookies

Deze website slaat jouw voorkeuren op zodat deze bij een volgend bezoek kunnen worden toegepast.

Geen cookies gevonden

Analyse 0 cookies

Deze website analyseert het gebruik ervan, zodat we functionaliteit daarop kunnen aanpassen en verbeteren. De gegevens zijn anoniem.

Geen cookies gevonden

Tracking 1 cookies

Deze website analyseert je bezoek om de inhoud beter op jouw behoeften af te stemmen.
Naam Leverancier Omschrijving Bewaartijd

Extern 0 cookies

Deze website maakt gebruik van externe functionaliteit, zoals Social Media deelmogelijkheden.

Geen cookies gevonden