Terug naar overzicht

Genen en levensstijl

Levensstijl en omgeving tijdens de zwangerschap

Tijdens de zwangerschap is de foetus heel gevoelig en kwetsbaar, zeker in het begin. Logisch, want de genenstructuur ontstaat al bij de bevruchting. Toch zal niet elk gen in werking treden. Welke genen activeren, wordt voor een belangrijk stuk tijdens de zwangerschap bepaald door externe factoren.

Daarom is roken en drinken extra risicovol voor een zwangere vrouw. Genen van de foetus kunnen zich heel anders gedragen door deze invloeden, met een grote impact op de ontwikkeling. De levensstijl van de moeder en omgevingsfactoren tijdens de zwangerschap zijn dus heel belangrijk. Ook aanhoudende stress bij de moeder kan de genexpressie van het kind beïnvloeden. Sommige ziekten, zoals diabetes, kunnen ook een invloed hebben.

Jouw gedrag beïnvloedt via epigenetica toekomstige generaties. Een zwangere vrouw die rookt beïnvloedt haar eigen cellen, maar ook de genetische structuur van haar ongeboren kind. Als dat een meisje is, dan is er ook een effect op de eicellen van het meisje en dus op de toekomstige kleinkinderen van de rokende vrouw.

Ook bij volwassenen speelt levensstijl een rol. Rook en drink je, of slaap en beweeg je weinig, dan zullen je genen anders werken.

De invloed van omgevingsfactoren tijdens de zwangerschap werd voor het eerst duidelijk in de nasleep van de Nederlandse hongerwinter van 1945. De kinderen van vrouwen die uitgehongerd werden tijdens hun zwangerschap ontwikkelden als volwassene vaker hart- en vaataandoeningen.

Genen en omgeving bepalen wie je bent

Hij lijkt sprekend op zijn vader, zij als twee druppels water op haar zus. Kinderen lijken op familie en daar zitten onze genen voor iets tussen. Een kind krijgt de helft van zijn genen van moeder en de andere helft van vader. Zo worden eigenschappen doorgegeven van generatie op generatie. Je bloedgroep, koppigheid, aanleg voor sport, of je urine anders ruikt als je asperges hebt gegeten, en zo veel meer.

Uit onderzoek blijkt dat als je weet dat twee personen verwant zijn, je veel makkelijker de gelijkenissen tussen beide ziet. Als je niet weet wie familie is van mekaar bijvoorbeeld de juiste ouders aan de juiste kinderen moet koppelen in een groep, dan blijkt het heel moeilijk.

Genen zijn je aanleg, je ‘bouwplan’. Ze bepalen voor een groot stuk wie je bent, maar je omgeving heeft minstens een even grote impact. Tijdens je groei word je beïnvloed door indrukken, opvoeding, cultuur, je leefgewoonten, … Een simpel voorbeeld: je kunt dankzij je genen talent hebben om een goede violist te worden, maar zonder vioollessen zal dat niet lukken. Je wordt dus gevormd door een wisselspel tussen genen en omgeving.

Eeneiige tweelingen die apart zijn opgegroeid, zijn interessante proefpersonen om te onderzoeken in welke mate eigenschappen bepaald zijn door genen of omgevingsfactoren. Dit heet nature/nurture-onderzoek. Lees meer: identieke tweelingen zijn niet identiek

Een voorbeeld
Er worden verschillende genen in verband gebracht met crimineel gedrag, maar je bent niet automatisch crimineel als je zo’n gen hebt. Vaak is het de combinatie van zo’n gen met een problematische jeugd die crimineel gedrag triggert. Onderzoek toont deze wisselwerking aan bij kinderen met een gen dat zorgt voor een lagere hoeveelheid van het eiwit “MAOA” in het lichaam. Ze hebben een hogere kans op antisociaal gedrag, maar enkel als ze verwaarloosd of mishandeld zijn geweest. 

Met verschillende aandoeningen, zoals ADHD, worden heel wat genen in verband gebracht. Maar het is niet omdat je een van die genen hebt, dat je daarom ook ADHD hebt. Of omgekeerd.

Uiterlijk zegt niet alles, kinderen kunnen op vele manieren met hun ouders verbonden zijn. Kun jij raden welke kinderen bij welke ouders horen? Speel ons spel ‘De appel valt niet ver van de boom’


Bekijk ook even dit:

Veroudering van je DNA

Veroudering van je DNA

Je winkelmand is leeg.