Terug naar overzicht

Slimme prothesen

Technologie kan mensen helpen bij het dagelijks functioneren en lichamelijke beperkingen ondervangen. Iedereen kent hier voorbeelden van. We hebben door de jaren heen heel wat technologie ontwikkeld om mensen te helpen, gelukkig maar.
Het eenvoudigste en meest herkenbare voorbeeld is misschien wel de bril, die niets anders is dan een geslepen glas dat de werking van het oog ondersteunt. De mens heeft echter een heel arsenaal aan (hoogtechnologische) hulpmiddelen ontwikkeld. Het ene al wat invasiever dan het andere.

In oktober 2015 werd in het UZ Gent voor het eerst een armprothese geplaatst die via een implantaat verbonden is met het bot van de bovenarm. De prothese wordt verbonden met de resterende zenuwuiteinden en spieren in de arm en borststreek. Die zenuwuiteinden worden aangestuurd door de eigen gedachtegang van de patiënt.

Dankzij deze ingreep kan Samy Meziani gebruik maken van een gedachten-gestuurde kunstarm en dat is een wereldprimeur. De mogelijkheden van de slimme kunstarm staan ver voorbij die van een klassieke kokerprothese. Merk op dat er, anders dan misschien gedacht, geen hersenimplantaat (met de risico’s van dien) nodig is.

Bezinnen voor het beginnen

Een nieuwe operatietechniek vraagt altijd omzichtigheid, ook als het gaat om een combinatie van ingrepen die al eerder werden toegepast. Deze ingreep kwam op een logisch tijdstip in de medische evolutie. Een prothese aanhechten via een implantaat in de stomp werd al eerder gedaan. Zenuwuiteinden opnieuw aan het werk zetten ook. De ingreep die in Gent plaats had, was een combinatie van de twee.

Hoewel het om een complexe ingreep ging, had Samy nooit het idee in een medisch experiment terecht te zijn gekomen. Hij werd van begin tot einde grondig geïnformeerd en deskundig begeleid. De arts die de operatie uitvoerde had ruime ervaring met het plaatsen van protheses. Samy geeft zelf aan dat hij al zijn vertrouwen kon stellen in de arts. “als het dan toch moest gebeuren, was dat de best mogelijke manier.”

Dat van artsen een specifieke kennis en specialisatie gevraagd wordt, is duidelijk. We kunnen niet zonder meer veronderstellen dat die kennis aanwezig zal zijn. Uiteraard is dit een eerste expliciete voorwaarde om tot de ingreep te kunnen overgaan. In het UZ Gent had men op het moment van de ingreep een ruime ervaring, wat een stevige basis bood voor de ingreep.

De operatie stelt niet enkel eisen aan de artsen die erbij betrokken zijn. Er ging een grondige fysieke en psychologische screening van de patiënt aan vooraf. De ingreep kan enkel gerechtvaardigd zijn bij een persoon die verder in voldoende gezondheid verkeert.

Daarnaast is de psychologische impact van de operatie niet te onderschatten. Het gaat immers om verschillende operaties en een langdurige revalidatie. Het vraagt volharding om het hele traject met succes te doorlopen. Daar bovenop is er het feit dat het lichaam en functioneren van de patiënt natuurlijk ingrijpend verandert.

Volgens Samy is de psychologisch factor niet te onderschatten “Het is goed dat die psychologische screening er is, want het vraagt toch wel wat om ermee om te kunnen. Het verandert je lichaam. Je moet achteraf nog in de spiegel kunnen kijken…” Enkel wie de screening doorstaat, kan in aanmerking komen voor de ingreep. Dat is heel raadzaam, wil men al te negatieve gevolgen op termijn voorkomen.

Wat als het fout loopt?

De prothese biedt voor Samy heel wat voordelen. Ze kan nauwkeurig worden aangestuurd. Taken die met een klassieke prothese ondenkbaar zijn, zijn nu mogelijk, denk maar aan veters knopen of wasgoed opplooien. De prothese is bovendien een stuk lichter en wendbaarder dan een klassieke prothese.

IMG_5915
Samy Meziani

 

Even belangrijk als de praktische mogelijkheden is dat de zenuwuiteinden terug een bestemming hebben, zodat fantoompijnen grotendeels tot het verleden behoren. Enkel voordelen dus, zo lijkt het wel, maar loopt het dan nooit fout? Wel, dat schijnt mee te vallen. De prothese vraagt weliswaar dagelijks verzorging en wordt om de 6 maanden door een kinesist aangespannen om de goede werking te garanderen maar dit lijken toch eerder beperkte inspanningen tegenover de extra mogelijkheden die Samy erdoor krijgt. Doemscenario’s waarbij de werking van de prothese zonder meer uitvalt of de technologie een heel eigen leven gaat leiden via Samy’s lichaam zijn niet aan de orde.

Mensen beter maken?

Worden slimme protheses de nieuwe standaard en moeten we ons daarover zorgen maken? De ingreep is voorlopig slechts beperkt terugbetaald en daardoor nog niet op grote schaal toegankelijk in België. Van een nieuwe standaard is voorlopig geen sprake. Natuurlijk verschuiven we met deze technologie grenzen in de geneeskunde, maar tegelijk is het duidelijk dat de ingreep momenteel slechts bij heel welomschreven indicaties wordt toegepast. Het ogenblik waarop een dergelijke prothese wordt gebruikt om de mogelijkheden van de mens naar een hoger niveau te tillen, eerder dan om een medisch probleem te ondervangen lijkt dus nog ver af. Laten we dat vooral nog even zo houden.

Naar een artikel in De Geus, februari 2016

Je winkelmand is leeg.