Terug naar overzicht

Wat is hersendood?

Er zijn drie situaties waarin orgaandonatie mogelijk is:

  • Donatie bij hersendood
  • Donatie bij hartdood
  • Levende donatie

Levende donatie

Orgaandonatie tijdens je leven kan enkel  voor een nier of een stukje lever. Een mens heeft twee nieren en kan verder leven met één. Van de lever kan een stuk worden weggenomen zonder ernstige gevolgen. Maar niet elke patiënt kan dus worden geholpen door een donatie van een levende persoon. Een hart, pancreas of longen kunnen niet door een levend persoon worden gedoneerd. De meeste organen die in ons land worden gedoneerd, worden gegeven bij overlijden.

Maar orgaandonatie is niet bij elk overlijden mogelijk. Wanneer wel?

Donatie bij hartdood

Hartdood kennen we het beste, dat is wanneer iemand sterft doordat het hart stopt. De ademhaling en bloedsomloop vallen stil. De organen krijgen geen bloed en zuurstof meer en takelen af. Het lichaam stopt met werken. De persoon is overleden.

Als iemand een hartstilstand krijgt in een ziekenhuis probeert men de patiënt te redden door het hart weer op gang te brengen. Dat lukt spijtig genoeg niet altijd.

Als het niet lukt om iemands hart terug te laten kloppen, dan kan die persoon soms orgaandonor zijn. In het ziekenhuis kan men ervoor zorgen dat de organen geen te grote schade oplopen na de hartstilstand, waardoor ze bruikbaar blijven voor donatie. Als iemand thuis een hartstilstand krijgt, bijvoorbeeld in zijn slaap, dan kan dat niet en raken de organen te beschadigd om nog te doneren.

Donatie bij hersendood

Hersendood komt minder vaak voor dan hartdood en is ook minder bekend. Traditioneel denken we bij sterven aan het hart dat stopt met kloppen. Het is door de vooruitgang in de medische wereld dat hersendood is ontdekt.

Met machines kan men het hart en de ademhaling kunstmatig in stand houden om zo het lichaam bijvoorbeeld na een ongeluk de kans te geven om te herstellen. Maar dat leidt niet altijd tot herstel. Artsen stelden vast dat bij ernstige schade aan de hersenen soms niets meer helpt. Dat het lichaam in feite is stilgevallen, dat de medicatie en behandelingen geen effect hebben en dat het lichaam enkel nog door de machines doorgaat. Na heel wat onderzoek en internationaal overleg zijn artsen op basis hiervan gekomen tot de beschrijving van hersendood.

Wat is hersendood?

Hersendood wordt vastgesteld wanneer een patiënt met hersenbeschadiging in het ziekenhuis ligt, meestal op de afdeling intensieve zorgen, na een ongeval of hersenbloeding. De patiënt ligt aan machines die hem medicatie toedienen en de ademhaling ondersteunen. Soms stelt men na een aantal dagen vast dat de patiënt niet beter wordt, maar dat zijn hersenen dag na dag meer schade oplopen. Dat kan uiteindelijk leiden tot hersendood.

Bij hersendood zijn de hersenen ernstig en onherstelbaar beschadigd. Er is geen activiteit meer in de hersenen, daardoor is er ook geen spontane ademhaling meer, geen beweging en werken de reflexen niet meer . De enige reden waarom het lichaam nog niet volledig is stilgevallen, is omdat de machines dat tegenhouden.

Hoe wordt hersendood vastgesteld?

Om te bepalen of iemand hersendood is, bestaat er een procedure:

  • de arts onderzoekt eerst of de patiënt niet onderkoeld of onder invloed van verdovende middelen is
  • dan wordt de beademingsmachine even stilgelegd om na te gaan of er nog spontane ademhaling op gang komt, bij hersendood is dat niet het geval
  • de reflexen worden getest, bijvoorbeeld door met een lichtje in de ogen te schijnen en te zien of de pupil reageert, bij hersendood werken de reflexen niet meer
  • ook een scan is mogelijk om de hersenschade zwart op wit aan te tonen
  • volgens de Belgische wet moet de hersendood door drie artsen onafhankelijk van mekaar worden vastgesteld. Elke arts moet de patiënt zelf grondig onderzoeken en de bevindingen invullen op een formulier. Pas als de drie artsen tot de vaststelling komen dat de patiënt hersendood is, kan men officieel een verklaring van overlijden opstellen

Wat gebeurt er bij hersendood?

In principe legt men na het vaststellen van de hersendood de beademing stil. Maar als de artsen denken dat de overledene een geschikte orgaandonor zou zijn, dan kunnen ze daarmee wachten tot ze weten wat de overledene zou hebben gewild. Doordat de beademingsmachine nog werkt lopen de organen geen verdere schade op.

Het wegnemen van de organen gebeurt zoals een gewone operatie. Zowel ervoor als erna kan de familie afscheid nemen van de overledene.

Als de organen niet worden gedoneerd, wordt de beademing stilgelegd en worden de machines afgekoppeld.

Lees meer over orgaandonatie in je inbox

Met pakkende getuigenissen, extra duiding en interviews bieden we je de komende maanden graag een inkijk in de wereld van orgaandonatie.

Schrijf je in voor onze 4-delige special rond orgaandonatie. Vanaf december krijg je maandelijks een editie in je mailbox.

Bekijk ook even dit:

Je winkelmand is leeg.