Terug naar overzicht

Ethische vragen

Ethiek van stamceldonatie

Stamceldonatie is niet ethisch betwist. Een volwassen persoon kiest er autonoom voor om iemand te helpen.

Voor de donor en de ontvanger zijn de beste zorgen gegarandeerd.

  • De donor moet geïnformeerde toestemming. Hij stemt in met de eventuele nadelen die bij de donatie komen kijken. Men sluit uit dat de donor niet wist waaraan hij begon, of onder dwang moet doneren.
  • Donatie buiten de familie is anoniem. Zo sluit men uit dat de donor nadien vergoeding eist van de ontvanger of er een andere ongelijke relatie ontstaat.
  • Donatie is onbetaald. Niemand mag weefsel of organen verkopen. Mensen mogen niet doneren omdat ze het geld nodig hebben. Donatie mag en kan ook niet gelijk staan aan uitbuiting.

Aangenomen wordt dat de eventuele nadelen voor de donor opwegen tegen het levensreddende effect bij de ontvanger.

Ethiek van stamcelonderzoek

Stamcelonderzoek geeft inzicht in hoe cellen en ziekten zich ontwikkelen, de werking van medicatie enzovoort. De mogelijkheden voor de geneeskunde zijn eindeloos. Men is over het algemeen positief over stamcelonderzoek, zolang het doel niet is om “een betere mens” te maken. Eugenetica is verboden.

Voor stamcelonderzoek zijn embryonale stamcellen nodig. Die komen uit embryo’s uit IVF-trajecten. Dat is niet evident. Een embryo is immers een groep van cellen die tot een mens kan uitgroeien. Zeker in bepaalde religieuze middens ligt dat vaak gevoelig.

Er spelen verschillende standpunten en overwegingen:

  • Een embryo is een mens in het klein. Het embryo vernietigen om onderzoek te doen, betekent dan moord. Embryo-onderzoek is strikt onaanvaardbaar. Dit is een minderheidsstandpunt.
  • Embryo-onderzoek moet kunnen maar enkel op overgebleven embryo’s uit IVF-cycli. Als de embryo’s er sowieso zijn en niet gebruikt worden voor voortplanting, kan men ze beter gebruiken voor onderzoek dan ze weg te gooien. Embryo’s maken, enkel om er onderzoek op te doen kan niet.
  • Van belang is het moment waarop de embryo’s gebruikt worden. Hoe ouder het embryo, hoe meer men het als een mens ziet. In België mag een embryo maximaal 12 dagen oud zijn.

De algemene strekking in de westerse onderzoekswereld is dat stamcelonderzoek kan, maar met de grootste voorzichtigheid. In ons land kan stamcelonderzoek maar er is een strenge wet die voorwaarden stelt aan het doel van het onderzoek, alle methodes, het labo, en zelfs het diploma van de onderzoeker.

Ethiek van de stamceltherapie

Er zijn momenteel niet veel vormen van stamceltherapie. Het wordt gebruikt bij bloedziekten en leukemie. Sedert kort ook voor enkele oogaandoeningen.

Zowat elke andere vorm staat nog in zijn kinderschoenen. De berichtgeving is vaak onjuist positief. Stamceltherapie zou verschillende aandoeningen oplossen, van dwarslaesie tot Parkinson.

Dat klopt niet. De communicatie daarrond is niet altijd correct.

  • Het is waar dat naar verschillende toepassingen onderzoek gebeurt. Het is ook waar dat daar doorbraken gemaakt worden. Wat niet waar is, is dat je de toepassingen in de kliniek vindt.
  • Sommige buitenlandse bedrijven bieden behandelingen aan die niet voldoende getest zijn om veilig te zijn.
  • Soms lokt men mensen met behandelingen die ronduit niet bestaan of niets met stamcellen te maken hebben.
  • Die vermeende behandelingen die spelen op de (wan)hoop van mensen, zijn vaak erg duur.

Een toepassing van de inzichten uit stamcelonderzoek vind je in de voortplantingsgeneeskunde. Men kan embryo’s voor IVF onderzoeken op genetische aandoeningen.

  • Men een genetische aandoening voorkomen bij de baby.
  • Er moet sprake zijn van een gekende ernstige familiale aandoening. Voorbeelden zijn mucoviscidose of erfelijke kanker. Lukraak genetisch testen en het gezondste embryo selecteren mag niet. Er is een verschil tussen een ziekte voorkomen en enkel de gezondst mogelijke baby kiezen.
  • Als een stamceldonor nodig is voor een broertje of zusje, kan men het embryo kiezen dat een grote kans heeft om een goede donor te zijn (de saviour babies).

Het is in België toegestaan om aan pre-implantatie genetische diagnostiek (pgd) te doen. Je mag een gezond embryo kiezen om toekomstig leed te vermijden of een broer of zus te helpen. Gezondheid is wel de enige reden. Embryo – selectie om een blonde baby met blauwe ogen te krijgen is onmogelijk en bovendien verboden.

Bekijk ook even dit: