Terug naar overzicht

Verkiezingen 2024: abortus

Situering

Weinig bio-ethische thema’s hebben in de Belgische geschiedenis zoveel commotie veroorzaakt als abortus. Na een lange en hevige sociale strijd werd in 1990 de Belgische abortuswet gestemd. Die wet bepaalt dat wie een abortus uitvoert of ondergaat tot de twaalfde week na de bevruchting niet strafrechtelijk wordt vervolgd. De wet voorziet een verplichte wachttijd van zes dagen tussen de eerste aanmelding in het abortuscentrum en de uitvoering van de abortus. In 2018 werd de wet gewijzigd waardoor abortus uit de strafwet werd gehaald.

In 2019 werd een nieuw wetsvoorstel ingediend met het oog op een versoepeling van de abortuswet. De tegenkanting was zo groot dat de regeringsvorming in 2020 in het gedrang kwam. Om de situatie te ontmijnen werd een onafhankelijke multidisciplinaire wetenschappelijke commissie in het leven geroepen. Anderhalf jaar lang verdiepten 35 academici uit de zeven Belgische universiteiten zich in de abortuswet en abortus in de praktijk. Hun rapport met aanbevelingen werd in april 2023 voorgesteld in de Kamercommissie Justitie, Volksgezondheid en Gelijke Kansen.    

Maar ook het verschijnen van het rapport bracht nog geen beweging in het abortusdossier.

Standpunten van de partijen

We vroegen alle Vlaamse partijen schriftelijk naar hun standpunt omtrent abortus. Voor dit thema kregen we input van Groen, Vooruit, PVDA, Open Vld, CD&V en N-VA. Vlaams Belang gaf geen input. 

In Vlaanderen zitten Open Vld, Groen, Vooruit en PVDA grotendeels op dezelfde lijn. Zij pleiten ervoor om de aanbevelingen van de experten commissie te volgen. Concreet betekent dat het optrekken van de termijn waarbinnen abortus mogelijk is van 12 weken tot 18 weken na de bevruchting. De huidige verplichte bedenktijd van zes dagen moet voor hen worden ingekort. PVDA pleit voor een inkorting tot 48 uur en voor Groen, Vooruit en Open Vld mag de verplichte wachttijd worden afgeschaft.

CD&V komt in antwoord op het rapport van de experten commissie met een compromis. CD&V pleit voor het optrekken van de termijn waarbinnen abortus mogelijk is van 12 weken naar 14 weken. De verplichtte wachttijd mag voor CD&V ook worden ingekort van 6 dagen naar 48 uur.

N-VA wil de huidige abortuswet niet wijzigen. De partij pleit voor het behouden van de termijn waarbinnen abortus mogelijk is (12 weken). Ook de verplichte wachttijd van zes dagen wil NVA behouden.  

Vlaams Belang werd meermaals door ons gecontacteerd met de vraag de standpunten van de partij omtrent abortus duidelijk te maken. We kregen geen antwoord.

Politici in debat

Op 6 maart 2024 organiseerde De Maakbare Mens in Gent een politiek debat rond de thema’s abortus, euthanasie bij wilsonbekwaamheid, donoranonimiteit en draagvrouwschap. Zes partijen (CD&V, Open Vld, PVDA, Groen, Vooruit en N-VA) stuurden een politicus die vertrouwd is met de bio-ethische dossiers om de partijstandpunten toe te lichten. Het debat werd in goede banen geleid door Stavros Kelepouris.  

Hier lees je het verslag van het debat over abortus.

Phaedra Van Keymolen (CD&V)

Niemand kiest ervoor om ongewenst zwanger te worden. In de eerste plaats willen wij inzetten op toegankelijke anticonceptie, die betrouwbaar en betaalbaar is. We moeten erkennen dat ongeveer de helft van de vrouwen die overgaan tot een abortus geen anticonceptie hebben gebruikt. Wij willen inzetten op het vermijden van ongewenste zwangerschappen, omwille van hun impact. Uiteraard zijn er situaties waarin het afbreken van een zwangerschap noodzakelijk en wenselijk is. In tegenstelling tot de perceptie is CD&V niet tegen abortus. Wij hechten veel belang aan het recht op zelfbeschikking en aan vrouwenrechten. We zijn doorheen de tijd geëvolueerd in ons standpunt. We willen wel waken over de termijn waarbinnen abortus wettelijk toegelaten wordt. Wij willen uitbreiden naar 14 weken. Na 14 weken doet men geen zuigcurettage meer en is een abortus ingrijpender. Volgens ons is er ook nog te weinig wetenschappelijke consensus over de pijnperceptie van de foetus. Zo’n termijn van 14 weken is willekeurig, maar voor ons is het ook een morele grens. Vanaf wanneer je het leven van een foetus moet beschermen is vatbaar voor interpretatie. Wij vinden dat het ervaren van pijn door de foetus hierbij de grens moet bepalen.

De bedenktijd willen wij inkorten van de huidige 6 dagen naar 48 uur. 

Het klopt dat CD&V vragende partij was voor een evaluatie van de huidige abortuswet door experten, maar mochten we elk panel zomaar volgen, dan is er geen democratisch verkozen parlement meer nodig. Wij zien de adviezen als een aanleiding voor verder debat om uiteindelijk tot regelgeving te kunnen komen.

Robby De Caluwé (Open Vld)

Het is betreurenswaardig dat er ten koste van vrouwen door sommige partijen initiatieven worden genomen om de herziening van de abortuswet te vertragen. Wij zijn met Open Vld trouw gebleven aan het regeerakkoord, waar een herziening van de abortuswetgeving in stond. Indien een comité van ethici, juristen, artsen en wetenschappers het eens is dat een termijn van 18 weken voor abortus aanvaardbaar is, maakt dat hun aanbeveling voor ons duidelijk. Wij willen dan ook niet onderhandelen over een eventuele uitbreiding van de termijn naar minder dan 18 weken.

De overgrote meerderheid van de experten was trouwens van oordeel dat de termijn nog verder kon worden opgetrokken. Wij willen het voorstel van de experten volgen, omdat we van oordeel zijn dat het comité grondig werk heeft geleverd. 

We mogen de 500 vrouwen niet vergeten die momenteel naar het buitenland trekken voor een abortus na de termijn van 12 weken. Het kan voorvallen dat een vrouw op 12 weken nog niet weet dat ze zwanger is. Dat abortus vanaf dan illegaal is, zorgt ervoor dat vrouwen in die situatie niet meer naar hun huisarts durven. Deze scenario’s moeten we vermijden. Dat kan door het uitbreiden van het wettelijke aantal weken dat je zwanger mag zijn bij abortus. Natuurlijk willen wij liefst dat abortussen zo vroeg mogelijk in de zwangerschap plaatsvinden. Maar de mogelijkheid moet ook bestaan om later in de zwangerschap dan nu het geval is geholpen te worden in eigen land.

Geen enkele vrouw kiest bewust voor een zwangerschap, om vervolgens zomaar even over te gaan tot abortus. Op dit moment krijgen vrouwen die bewust de keuze maken om hun zwangerschap te beëindigen de vraag of ze hier wel goed over hebben nagedacht. Wanneer je aan deze vrouwen suggereert dat adoptie misschien ook een mogelijkheid is, is dit betuttelend. Het is logisch dat we moeten informeren over zaken als anticonceptie, maar gebrek aan informatie hierover is niet bij elke vrouw die voor abortus kiest de reden waarom zij ongewenst zwanger werd.

Janneke Ronse (PVDA)

Wij willen zeker een wisselmeerderheid helpen vormen om de nieuwe abortuswet gestemd te krijgen. Wij willen de termijn verlengen naar 18 weken, want wij volgen graag de aanbevelingen van het panel van experten. Wij voeren actie rond dit thema met onze vrouwenbeweging en willen trekker zijn in dit dossier. Wij hameren op de capaciteit van vrouwen om hun eigen keuze te maken. Geen enkele vrouw gaat licht over een abortus. Daaraan wordt echt voorbijgegaan door sommige partijen.

Ik ben akkoord dat we moeten blijven inzetten op preventie. Maar sinds wanneer is preventie tegengesteld aan zorg? We moeten er alles op inzetten om die vrouwen in nood te helpen.

Wij geloven erin dat de tijd rijp is voor de politieke moed om de wet met een wisselmeerderheid in het parlement te stemmen. Op die manier kunnen we verhinderen dat het wetsvoorstel tijdens de volgende legislatuur opnieuw in de koelkast belandt. Ik wil dan ook mijn collega’s van Open Vld, Vooruit en Groen oproepen om er samen voor te gaan.  We kunnen het hier allemaal mooi uitleggen, maar daarmee verhinderen we niet dat er jaarlijks 500 vrouwen naar het buitenland trekken. Er is momentum voor actie.

Eva Platteau (Groen)

Een multidisciplinair team van 35 experten heeft zich gebogen over het dossier rond de uitbreiding van de abortuswetgeving.  Zij hebben een uitbreiding naar 18 weken voorgesteld, net omdat zij oordelen dat dit verzoenbaar is met de evolutie van het bewustzijn van de foetus en de levensvatbaarheid. Ons verbaast het dat CD&V en N-VA deze aanbevelingen heel snel naast zich hebben neergelegd.

De grote meerderheid van de vrouwen laat een abortus uitvoeren voor 12 weken zwangerschap. 85% van de abortussen vinden plaats voor 9 weken en de piek ligt op 5 à 6 weken. We mogen de 500 vrouwen die jaarlijks naar onder andere Nederland trekken om een abortus te ondergaan niet vergeten. Vrouwen kunnen ook een financiële drempel ervaren wanneer zij naar het buitenland moeten trekken. Wanneer we willen dat Belgische vrouwen baas zijn in eigen buik, dan moeten we hen ook in België kunnen helpen.

In vergelijking met andere Europese landen heeft België een heel laag abortuscijfer. Dit wijst erop dat we al een goede en toegankelijke preventieve zorg bieden. We moeten hierop blijven inzetten. Het panel van experten dat zich over het abortusdossier heeft gebogen deed de aanbeveling dat anticonceptie betaalbaarder moet worden. Maar dat is op geen enkele manier een argument tegen de verlenging van de abortustermijn.

Karin Jiroflée (Vooruit)

Bij het begin van deze legislatuur hebben we al geprobeerd om een compromis te bekomen. Dit compromis kwam overeen met de adviezen van het panel van experten dat zich later over het dossier heeft gebogen. Bij de experten waren sommigen van mening dat de termijn zelfs nog langer kon.

Tot drie keer toe werden er eerder in de kamer amendementen ingediend door CD&V, N-VA en Vlaams Belang. Zij hebben de wetsherziening vertraagd door de Raad van State te betrekken. Elke keer was deze van oordeel dat het bepalen van de wettelijke termijn voor abortus een politieke bevoegdheid is.

Zelfs na een duidelijk unaniem oordeel van 35 experten, waant men zich slimmer en legt de men de aanbevelingen naast zich neer.

Voor Vooruit gaat het erom dat de 500 vrouwen die nu de grens overtrekken voor een abortus er 500 te veel zijn. Op het moment dat deze vrouwen in nood verkeren, stuurt België ze eigenlijk weg. We zadelen hen op met schuldgevoelens, want volgens onze wet doen ze iets verkeerd. In het buitenland heb je geen recht op terugbetaling en geen medische opvolging. Vrouwen die al tegenslag hebben, worden nog eens in de put geduwd. Daar verzet Vooruit zich tegen.

Kathleen Depoorter (N-VA)

Onze partij hanteert een vrijheid van stemmen over ethische thema’s. Bijgevolg zijn het onze parlementsleden die ons standpunt zullen bepalen. Het is dus verkeerd om zomaar te stellen dat wij tegen een uitbreiding van de abortuswet zijn. Wij vinden het stuitend dat het de bedoeling was om na het rapport van de experten op zoek te gaan naar consensus in de regering. Nu blijkt dat die consensus er niet is, wordt abortus door de progressieve partijen aangewend om op het einde van de regeerperiode nog te scoren met het stemmen over ethische thema’s met een wisselmeerderheid in het parlement.

Het standpunt van CD&V over pijnperceptie is onwetenschappelijk. Wanneer we de discussie voeren over de termijn voor wettelijke abortus, is het belangrijk om er geen tapijtenmarkt van te maken. Van onze partij moeten vrouwen absoluut baas zijn in eigen buik. Maar we mogen niet vergeten dat het hier om ingrijpende beslissingen gaat in de levens van vrouwen. Een abortus is fysiek en mentaal ingrijpend. De impact hiervan mogen we niet onderschatten.

Het huidige amendement spreekt ook over abortus om medische redenen als er sprake is van een groot risico op een ernstige aandoening. Dat laat voor ons te veel ruimte voor interpretatie want ‘wat is een groot risico?’. Wij vinden dat artsen en zorgverstrekkers op die manier onvoldoende worden beschermd tegen juridische kwesties. De strafbepaling die in het voorstel ontbreekt vind ik problematisch, omdat men op die manier geen mensen meer zal kunnen bestraffen die abortussen buiten de wet uitvoeren.

Wij hebben er problemen mee dat de vrouwen die abortus overwegen geen voorlichting zullen krijgen volgens het wetsvoorstel dat klaarligt. De mogelijkheid om het kind te laten adopteren, moet toch ook worden overwogen. De psychologische begeleiding die wordt voorgesteld is naar onze mening te vrijblijvend.

Niet alleen de politieke partijen hebben een standpunt, ook De Maakbare Mens heeft een visie op abortus!   

Bekijk ook even dit:

Je winkelmand is leeg.