Verslag ‘Stamcelonderzoek, vandaag en morgen’

door Jan Matthys, vrijwilliger
Sessie ‘Stamcelonderzoek, vandaag en morgen’ | Dag van de Maakbare Mens 2016

Lieven Scheire praat met Catherine Verfaillie

Het werd een onderhoudende en leerzame babbel, waarin ook al eens mocht gelachen worden.

Stamcellen

Stamcelonderzoek bevindt zich aan de grens van onze kennis en kent een enorme en zeer snelle evolutie.
Iedere cel in ons lichaam begon als een stamcel. Op dag 5 of 6 na de bevruchting treedt de eerste specialisatie op in de embryocellen – een deel wordt de toekomstige mens, een deel gaat een ondersteunende rol spelen (moederkoek).
Het sturend mechanisme dat verantwoordelijk is voor deze en verdere specialisatie is niet opgelost. Slechts voor enkele celtypes (bv. pigment epitheel in het oog) zijn we erin geslaagd de gewenste specialisatie te realiseren.

Er zijn gradaties in de mogelijkheden van wat men stamcellen noemt:

Van terminaal gedifferentieerde cellen naar pluripotente stamcellen

De zogenaamde geïnduceerde pluripotente stamcellen (iPSC) vertrekken van een uitgedifferentieerde (huid)cel, waar stukjes DNA worden aan toegevoegd (aanvankelijk 25, nu nog slechts 4); na een drietal weken ontstaat hieruit een embryonale stamcel. Hoe dit precies in zijn werk gaat is nog niet verklaard.

De metafoor van het kluwen wol

Stel het DNA voor als een kluwen wol. Sommige stukken van de draad zitten aan de buitenkant of zijn door de manier waarop de draad gewonden is van buiten af bereikbaar; andere niet. De specialisatie van de cel wordt bepaald door de stukken die bereikbaar zijn. Elke cel bevat hetzelfde DNA, maar de toegankelijke stukken zijn van cel tot cel verschillend. Om een cel om te programmeren moet je dus de winding van het kluwen aanpassen op zo een manier dat nieuwe stukken toegankelijk worden. Dat het een delicate aangelegenheid is om daarbij de juiste stukken bereikbaar te maken mag geen verwondering wekken.

Recente evoluties

Diverse vragen

Gepubliceerd op 16-03-2016

Bekijk ook even dit:

Herbeluister 'Stamcelonderzoek, vandaag en morgen'

Herbeluister 'Stamcelonderzoek, vandaag en morgen'

Je winkelmand is leeg.